Miasto | Historia | Kultura | Sport | Miejsca | Edukacja | Prasa | Okolice | Aktualności
 
Historia
Dzieje Biłgoraja

Herb

Wraz z otrzymaniem prawa miejskiego zrodziła się w Biłgoraju potrzeba ustalenia godła miasta. Samorząd, jaki zapewniało prawo magdeburskie, pozwalał bowiem na prowadzenie kancelarii miejskiej, która m.in. wystawiała dokumenty. Jednym z najważniejszych środków ich uwierzytelnienia była pieczęć z wizerunkiem znaku herbowego.

Nie znamy dokładnie procedury związanej z nadaniem miastu jego symbolu. Możemy się tylko domyślać, iż w przypadku Biłgoraja, podobnie jak w innych ośrodkach, mieszczanie zwrócili się do właściciela z prośbą o ustalenie herbu.

Źródłem do odtworzenia pierwotnego wizerunku herbu Biłgoraja jest odcisk pieczęci miejskiej z roku 1591, odnaleziony przez M. Gumowskiego. Wyobrażenie napieczętne składa się z dwu części: łabędzia oraz trzech belek u dołu, które tworzą herb "Korczak" - znak rodu Gorajskich. Element dolny jest zrozumiały - herb fundatora, nie wiemy natomiast, w jakich okolicznościach doszło do umieszczenia na pieczęci rysunku łabędzia. Próby związania go z którymkolwiek właścicielem nie przyniosły pożądanego rezultatu. Nie można go także łączyć z matką fundatora miasta, gdyż ta, z domu Osmólska, używała herbu "Bończa". Musi więc pozostać ten problem nie wyjaśniony. Wiadomo tylko, że herb zawdzięcza Biłgoraj fundatorowi, Adamowi Gorajskiemu, o czym świadczy wspomniana pieczęć z roku 1591. Znak ten utrzymał się przez dwa następne stulecia. Rysowano go na kolejnych pieczęciach, jednej sporządzonej w roku 1749, a odciśniętej na dokumentach miejskich z lat 1778 i 1780, oraz kolejnej, z roku 1782, odciśniętej na dokumencie z roku 1789. Mieszczanie biłgorajscy musieli w tym czasie przyzwyczaić się do swego symbolu, gdyż pomimo częstej zmiany właścicieli, herb nie ulegał zmianom, jak bywało to w przypadku miast sąsiednich: Goraja, Kraśnika czy Frampola. Dopiero kiedy zarządzeniem władz Księstwa Warszawskiego z roku 1811 miastom polecono używanie herbu państwowego, tradycyjny znak biłgorajski poszedł w zapomnienie.

Stąd też nie pamiętano o nim kilkadziesiąt lat później, kiedy władze Królestwa Polskiego podjęły próbę przywrócenia miastom herbów lokalnych. Zaproponowano wówczas nieco odmienny rysunek symbolu Biłgoraja. W Albumie heraldycznym z roku 1847, który był do czasów ostatniej wojny (spłonął w Warszawie w 1944 r.) śladem tych poczynań, umieszczono herb wyobrażający sito drewniane, ogon koński dwa razy przewiązany przez sierp albo przekałaczkę. Taki wizerunek herbu odpowiadał oczywiście charakterowi zajęć większości mieszczan biłgorajskich, ale nie przyjął się.

Na kolejną ankietę, rozpisaną w roku 1867 przez władze państwowe w sprawie herbów i przywilejów herbowych, miasto odpowiedziało negatywnie. W związku z tym w trzy lata później Heroldia Petersburska przygotowała Biłgorajowi projekt nowego herbu. Przedstawiał on w czerwonym polu złote sito między dwoma srebrnymi nożami ze złotymi trzonkami, w lewym narożniku tarczy - herb guberni lubelskiej. Był więc to projekt nawiązujący do wizerunku z roku 1847, ale i on nie uzyskał zatwierdzenia i nie wszedł w życie. Dopiero w końcu XIX w. przywrócono herbowi Biłgoraja tradycyjny rysunek, który umieszczano m.in. w sali Magistratu lubelskiego oraz na gmachu zbudowanej w okresie międzywojennym elektrowni miejskiej.

Dwa podstawowe wydawnictwa herbów miast polskich tarczę herbu Biłgoraja barwią na czerwono, co jest zgodne z barwą heraldyczną tarczy zarówno przy herbie "Korczak", jak i "Łabędź". Jeśli przyjmiemy, że te dwa godła herbów szlacheckich złożyły się na znak dla Biłgoraja, musimy konsekwentnie przyjąć rysunek łabędzia skierowanego w lewo, a nie w prawo, jak rysowano dotychczas. Odwrócenie łabędzia w lewo zgodne jest ponadto z ogólną zasadą heraldyczną, przewidującą ten kierunek dla wszystkich zwierząt i ptaków rysowanych jako godło herbowe. Ostateczna postać herbu Biłgoraja winna być więc następująca: na czerwonej tarczy znajdują się trzy srebrne belki, nad którymi jest umieszczony skierowany w lewo, także srebrny, łabędź.

©Arkadiusz Lipiec Informacje | Strona główna Szukaj: