Miasto | Historia | Kultura | Sport | Miejsca | Edukacja | Prasa | Okolice | Aktualności
 
Historia
Dzieje Biłgoraja

Nazwa miasta

Nazwa miasta interesowała tak językoznawców, jak i regionalistów. Dorabiano jej różne etymologie, ze słynnym powiedzeniem "Bił Goraj Tatarów" włącznie. W swej pracy o nawach miast Lubelszczyzny Stefan Warchoł opowiedział się za wpływami ukraińskimi, przy czym analizie poddał zapis wtórny tej nazwy - "Biłgoraj". Wnioski jego podważył C. Kosyl. Omawiając nazwy miejscowe dawnego województwa lubelskiego pisze on m.in. "Oboczność Biłgoraj/ Biełgoraj należy wiązać raczej z wahaniem samogłosek w sąsiedztwie spółgłoski półotwartej. Brak w nazwie ukraińskiego zastępstwa g przez h. Niejasny pozostaje też wzajemny stosunek znaczeniowy obu składników złożenia, należałoby się spodziewać, że przy nazwie Goraj pojawi się jakiś człon opozycyjny, do czego jednak nie doszło. Nazwa ta wymaga jeszcze dalszych objaśnień". Przeciwko ukraińskim wpływom na pierwotne brzmienie nazwy miasta - "Biełgoraj" - przemawia również czysto polskie brzmienie wszystkich nazw terenowych w okolicy, odnotowanych szczegółowo w akcie granicznym z 1599 r. Należy także dodać, iż w zapisach z końca XVI w. przy nazwie "Goraj" pojawia się człon opozycyjny - "stary" (antiquus), jednakże później przymiotnik ten znika, chociaż użycie go w kilkunastu zapisach z czasów po lokacji Biłgoraja zdaje się wskazywać na związki nazwy tego miasta z nazwą siedziby rodu Gorajskich.

Wydaje się, że nazwa miejsca, na którym w roku 1578 lokowano miasto, jest o wiele bardziej starsza od samej osady. Mamy tutaj bowiem do czynienia z dwoma członami, z których drugi - "goraj" - posiada charakter nazwy topograficznej, a mianowicie - oznacza miejsce górzyste. Pierwszy człon zapisany w dokumencie lokacyjnym "Bieł" - można chyba interpretować jako "Biały". Skąd więc się wziął? Przymiotnik "biały" mógł być tutaj użyty w celach identyfikacyjnych, aby odróżnić wzniesienie, na którym już istniało miasto Goraj od tego, gdzie później powstał Biłgoraj. Należy także zauważyć, iż w okolicy mamy wieś Białą, "Białe Pole", "Białe Bagno", co czyni prawdopodobnym wniosek, że wzniesienie nad Ładą nazwano "Białym Gorajem"; leży ono ponadto na gruncie piaszczystym. Interesujące, że najwyższe wzniesienie na Roztoczu nosi nazwę "Krągły Goraj" (koło Tomaszowa Lubelskiego). Jednoczłonową jest jedynie nazwa wzniesienia, na którym powstało miasto Goraj. Wszystkie pozostałe mają elementy identyfikacyjne. Tak więc w przypadku miasta lokowanego w roku 1578 mamy chyba do czynienia z nazwą kulturową "Biały Goraj", którą następnie zapisywano jako "Biełgoraj", a następnie "Biłgoraj".

©Arkadiusz Lipiec Informacje | Strona główna Szukaj: