Miasto | Historia | Kultura | Sport | Miejsca | Edukacja | Prasa | Okolice | Aktualności
 
Historia
Właściciele Biłgoraja

Wiktoria Kątska

Po przedwczesnej śmierci swoich braci, Wiktoria Kątska, jako ostatnia z dzieci Stanisława Antoniego Szczuki, w dniu 6 lutego 1733 roku odziedziczyła miasto Biłgoraj.

Wiktoria urodziła się ok. roku 1700 jako córka Konstancji i Stanisława Szczuków.

W roku 1719 wyszła za mąż za Jana Stanisława Kątskiego herbu Borchwicz. Gody te sławili panegirykami pijarzy warszawskiego kolegium: Jan Damascen Kaliński i Idzi Madeyski.

Jan Stanisław Kątski - mąż Wiktori, wprawdzie nie został właścicielem Biłgoraja, to jednak warto parę słów o nim napisać - urodził się ok. 1685 roku jako syn Marcina Kątskiego, kasztelana krakowskiego i Urszuli z Denhoffów, podkomorzanki. W młodości studiował za granicą i służył w Paryżu w oddziale muszkieterów Ludwika XIV. W Polsce służbę wojskową rozpoczął w regimencie piechoty artylerii koronnej, w którym przebywał w 1702 roku w Kamieńcu Podolskim, w randze kapitana. W maju tego roku awansował na majora. Brał udział w wojnie północnej. Ojciec (zmarł w 1710) jeszcze za życia odstapił mu część królewszczyzn i godności. Po ojcu objął starostwo balińskie (konsens z 19 XI 1709), latyczowskie, kamienieckie, korytnickie i urzędowskie. W roku 1710 otrzymał ponadto

w dożywocie wieś Ruda Wydra w ziemi halickiej. Został też po ojcu generałem ziem podolskich (23 IV 1710), a wkrótce potem (6 X 1710) otrzymał od króla Augusta II patent na pułkownika piechoty (posiadał własny regiment, na który wydał z osobistych funduszy 70 000 złp). Pod koniec 1711 roku batalion piechoty płk. J. Kampenhausena i Kątskiego wchodził

w skład piechoty wojska koronnego. W latach 1712 - 1715 przebywał Kątski za granicą, głównie w Paryżu okresowo w Turynie, Wenecji, Rzymie ("u Klemensa XI pierwszy na pałacu kawaler") i Lipsku. Zdobył dużą kulturę literacką - m.in. tłumaczył na język polski epigramaty Jana Baptysty Rousseau (przekład zaginął), o których Józef Aleksander Jabłonowski wyraził się, że "z gładkości wiersza - światła, ale z wszeteczności - ognia godne". Podczas podróży interesy Kątskiego w kraju prowadził Samson Bombek, stolnik latyczowski, generał major

i sekretarz artylerii, posyłając za granicę olbrzymie sumy (samych weksli Kątskiego wykupił, według stanu z 9 X 1715, na 163 890 złp.) Po powrocie do Drozdowic (pow. przemyski),

w których mieszkał wraz z siostrą Marianną (wydaną za mąż za Michała Potockiego 25 V 1721), Kątski zajął się porządkowaniem zaniedbanych posiadłości i działalnością polityczno-wojskową. Po zawiązaniu się konfederacji tarnogrodzikiej opowiedział się po stronie jej zwolenników. Dnia 29 XII 1716 roku mianowany został pułkownikiem artylerii koronnej

i otrzymał 19 lutego 1717 r. patent na pułkownika w nowo utworzonym regimencie piechoty artylerii koronnenj pod szefostwem gen. Zygmunta Jakuba Rybinskiego. Szef do końca życia pozostawał niechętny Kątskiemu z racji jego dawnych konfederackich sympatii - nie dopuszczał do objęcia dowództwa nad pierwszym batalionem i nie wypłacał należnego żołdu (spadkobiercy stron procesowali się w tej sprawie jeszcze w roku 1732). W 1720 r. Kątski wybrany został posłem na sejm z województwa podolskiego. Dnia 25 IX 1720 r. otrzymał nominację na generała majora wojsk koronnych, a 24 VII 1722 r. na miecznika koronnego.

W roku 1724 został wicemarszałkiem Tyrbunały Koronnego w Lublinie. Od dnia 16 marca 1726 roku po Rybińskim został generałem artylerii koronnej i szefem podległego jej regimentu pieszego. W październiku 1727 roku zmarł Jan Stanisław Kątski mając zaledwie 42 lata.

Wikoria, jako jeszcze młoda kobieta około roku 1733 wyszła ponownie za mąż za Jana Cetnera, kuchmistrz wielkiego koronnego, niedawnego wielbiciela A. Orzelskiej.

Wiktoria, podobnie jak jej bracia i pierwszy mąż nie cieszyła się długim życiem, zmarła w 1735 roku. Pozostawiając po sobie niepełnoletnią córkę z pierwszego małżeństwa - Mariannę Kątską.

Tomasz Brytan

©Arkadiusz Lipiec Informacje | Strona główna Szukaj: