Miasto Biłgoraj
Kliknij aby zobaczyć miasto w liczbach
Kościół pw. Wniebowzięcia NMP przy ul. 3 MajaPołożenie
Biłgoraj położony jest w centralnej części powiatu i południowej zarazem części województwa lubelskiego, na terenie Równiny Biłgorajskiej wchodzącej w skład Kotliny Sandomierskiej. Krzyżują się tutaj dwa ważne szlaki komunikacyjne: droga Lublin - Przemyśl i Zamość - Rzeszów - Kraków). Przez Biłgoraj prze-biegają dwie linie kolejowe: (Zamość) Zawada - Rozwadów (Stalowa Wola) i szerokotorowa Linia Hutniczo-Siarkowa z Hrubieszowa do Huty Katowice.

Fragment centrum miasta
 

Gospodarka
Miasto liczące 26 tyś. mieszkańców jest drugim co do wielkości (po Zamościu) miastem południowej Lubelszczyzny. Biłgoraj to prężny ośrodek gospodarczy, którego wizytówkę stanowią zakłady pracy o wieloletniej tradycji (takie jak ZD "Mewa" czy "Mostostal-Met") jak też firmy nowe, utworzone już po 1989 r. (takie jak "Ambra", "Black Red White", "Pol-Skone"). Ponadto działają w mieście wytwórnie wyrobów z włosia i wikliny, zakłady sitarsko-włosiankarskie, podtrzymujące tradycję wyrobu sit. Wszechstronną pomocą finansową oraz informacją gospodarczą służy inwestorom Biłgorajska Agencja Rozwoju Regionalnego oraz Centrum Informacji i Obsługi Biznesu.

Ulica KrzeszowskaInfrastruktura
Bazę służby zdrowia tworzą: Szpital, Przychodnia Rejonowa, dwie przychodnie specjalistyczne, Pogotowie Ratunkowe, PCK, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, PKPS, Ośrodek Rehabilitacji Dzieci Niepełnosprawnych.

Sieć publicznych placówek oświaty tworzą: dwa żłobki, 3 przedszkola, 5 szkół podstawowych, 3 gimnazja, oraz szkoły ponadpodstawowe: Zespół Szkół Budowlanych, Zespół Szkot Leśnych, Regionalne Centrum Edukacji Zawodowej, Zespół Szkól Ogólnokształcących im. ONZ, Liceum Ogólnokształcące nr 2, Zespól Szkół Zawodowych nr 1, Medyczne Studium Zawodowe, Szkoła Wielozawodowa.

Budynek Biłgorajskiego Domu KulturyInfrastrukturę kulturalną tworzą: Biłgorajski Dom Kultury skupiający zespoły amatorskie ruchu artystycznego i kluby zainteresowań (m.in. orkiestrę dętą, chór męski Ziemi Biłgorajskiej "Echo"), Młodzieżowy Dom Kultury (skupiający ponad 300 dzieci), Miejska Biblioteka Publiczna, Muzeum Ziemi Biłgorajskiej z działami: numiz-matyka, militaria i etnografia), Państwowa Szkota Muzyczna. W Zespole Szkół Mechaniczno-Elektrycznych działa od 17 lat Zespół Tańca Ludowego "Tanew".

Sportowe tradycje Biłgoraja liczą już 70 lat, bowiem w 1930 r. rozpoczęto swoją działalność lokalne Towarzystwo Sportowe. Obecnie w Biłgoraju działa 14 jednostek kultury fizycznej, m. in. Biłgorajski Klub Sportowy "Łada" skupiający około 200 zawodników w sekcjach pitka nożna i tenis ziemny; LKS "Znicz" (sekcje: lekka atletyka, podnoszenie ciężarów i kulturystyka); Klub Karate Tradycyjnego ze światowej klasy zawodnikami Andrzejem Maciejewskim i Danielem Iwankiem, Automobilklub Biłgorajski (skupiający 450 zawodników w 4 sekcjach).

Historia
Miasto lokowane 10 września 1578 r. przez Adama Gorajskiego pozostawało do 1864 r. własnością prywatną. Położenie na ważnym szlaku handlowym z Lublina do Jarosławia i Przemyśla, przy je-go przeprawie przez Ładę Polską (obecnie Biała Łada), decydowało o szybkim rozwoju Biłgoraja, administracyjnie związanego w latach staropolskich z pow. urzędowskim woj. lubelskiego. Korzystne dla Biłgoraja (wchodzącego od 1589 r. w skład Ordynacji Zamojskiej) czasy trwały jednak krótko - już w 1648 r. miasto zostało złupione przez Kozaków Chmielnickiego, w 1655 r. zniszczyło go wojsko szwedzkie, w 1672 r. czambuły tatarskie, a na początku XVIII w. -przemarsze obcych wojsk w czasie wojny północnej. Po pierwszym rozbiorze Polski Biłgoraj znalazł się na 4 lata w zaborze austriackim, potem wrócił do Polski, by w 1795 r. znów znaleźć się w granicach Austrii. Od 1809 r. miasto wchodziło w skład Księstwa Warszawskie-go i ostatecznie, w 1815 r. zagarnęli go Rosjanie. Znaczący był wysiłek mieszkańców miasta podczas powstań Listopadowego i Stycz-niowego. Od 1867 r. Biłgoraj - po raz pierwszy w swej historii - zos-tał stolicą nowoutworzonego powiatu biłgorajskiego w granicach guberni lubelskiej. Kolejny upadek miasta przyniosły lata l wojny świa-towej - zniszczenie i wyludnienie Biłgoraja było efektem tzw. operacji galicyjskiej, tj. walk austriacko - rosyjskich nad Sanem.

Kościół pw. Marii MagdalenyPrzed II wojną miasto - stolica powiatu w woj. lubelskiem - nie otrzymało szansy rozwoju, wręcz przeciwnie stało się synonimem "nędzy biłgorajskiej", której efektem była m. in. masowa migracja mieszkańców do USA. Trudne warunki materialne biłgorajan pogłębiły lata II wojny światowej - zniszczenia miasta we wrześniu 1939 r., będące efektem bombardowań Luftwaffe i pożaru spowodowane-go przez hitlerowskich dywersantów, a później okupacyjne represje Niemców. Niemal od początku okupacji zawiązał się tu silny ruch oporu, reprezentowany najpierw przez komórki Służby Zwycięstwa Polski, a później przez ZWZ-AK i BCh. Biłgoraj, położony strategicznie wśród kompleksów leśnych Puszczy Solskiej i Lasów Janowskich, stanowił ważny ośrodek logistyczny dla walczących w nich od-działów partyzanckich "Corda", "Wira", "Topoli" i "Wojny". Tragiczną kartą w okupacyjnych dziejach miasta była zagłada jego mieszkańców wyznania mojżeszowego, dokonana przez Niemców w 1942 r., a dramatycznym epilogiem II wojny - bestialski mord 63 partyzantów AK i BCh dokonany 4 lipca 1944 r. przez hitlerowców w lesie Rapy.

Wyzwolenie miasta 24 lipca 1944 r. nie oznaczało - niestety - zakończenia walk, tym razem bratobójczych. Ponurą sławą zapisał się wówczas biłgorajski Urząd Bezpieczeństwa.
Od Października 1956 r. rozpoczął się powolny rozwój Biłgoraja, nabierając tempa pod koniec lat sześćdziesiątych i na początku lat sie-demdziesiątych. Jego spektakularnymi przejawami była budowa tak znaczących zakładów pracy jak Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego, Biłgorajskie Fabryki Mebli, Spółdzielnia Włosiankarska i wreszcie - Zakłady Przemysłu Dziewiarskiego "Mewa" - jednej z największych firm tego typu w kraju. Miasto zmieniło się także dzięki budowie nowych osie-dli mieszkaniowych Biłgorajskiej Spółdzielni Mieszkaniowej "Łada" i osiedli domków jednorodzinnych oraz licznych obiektów użyteczności publicznej. Szczególnym finałem starań o cywilizacyjny awans miasta było doprowadzenie w 1971 r. do Biłgoraja normalnotorowej linii kolejowej, która zastąpiła wyśmiewaną ciuchcię - łączącą przez dziesiątki lat Biłgoraj ze Zwierzyńcem linię wąskotorową.

Kirkut - d. cmentarz żydowski przy ul. Marii KonopnickiejKolejny okres w dziejach miasta związany jest z datą 1989 r. Prze-miany gospodarcze dotknęły negatywnie w pierwszym rzędzie właśnie duże zakłady pracy Biłgoraja, tracące rynki zbytu i kondycję finansową. W efekcie pojawiło się duże bezrobocie i recesja gospodarcza. Jednak dzięki szybkim i racjonalnym decyzjom nowych władz samorządowych Biłgoraj szybko stał się wzorowym ośrodkiem aktywności gospodarczej i przedsiębiorczości. Do miasta zaczął napływać kapitał, powstały nowe miejsca pracy.

Dziś Biłgoraj jest ośrodkiem przemysłu dziewiarsko-pończoszniczego i odzieżowego, meblarskiego, metalowego i spożywczego; regionalnym centrum usług medycznych, ośrodkiem kulturalno-oświatowym i handlowym dla kilkunastu gmin tworzących powiat biłgorajski.
ZubyM

  • Skansen (Zagroda Sitarska), a w nim drewniany budynek pochodzący z 1810 r., z warsztatem sitarskim, narzędziami i sprzętem używanym przez biłgorajskich sitarzy (obecnie filia Muzeum Ziemi Biłgorajskiej) - unikalny w skali kraju zabytek daw-nego rzemiosła, z którego słynął w XVIII-XIX wieku Biłgoraj (co roku eksportowano stąd do Czech, na Węgry, do Rumunii, Prus i Rosji ok. 700 tyś. sit).
  • Park krajobrazowy o charakterze romantycznym na Rożnówce (ul. St. Batorego), o powierzchni 3,3 ha z siecią kanarów wodnych. W parku znajdowa-ła się ongiś rezydencja właściciela Biłgoraja - Stanisława Nowakowskiego, szambelana króla Stani-sława Augusta Poniatowskiego. Odwiedzało go wielu wybitnych Polaków, którym gospodarz sta-wiał na pamiątkę pomniki - do dziś zachował się pomnik "księcia poetów" - Ignacego Krasickiego.
  • Kościół pw. Wniebowzięcia NMP przy ul. 3 Maja, zbudowany w latach 1732-55, późnobarokowy, z tablicą nagrobną Stanisława Nowakowskiego, właściciela Biłgoraja.
  • Kościół pw. św. Jerzego przy ul. Kościuszki, wzniesiony w latach 1790-93 jako świątynia grekoka-tolicka.
  • Kościół św. Marii Magdaleny przy ul. Tarnogrodzkiej, wzniesiony w latach 1921-28 jako votum za zwycięstwo Polski w wojnie z Rosją Radziecką w 1920 r. (jako szósta z kolei świątynia w tym samym miejscu) - obok kaplica pw. św. Marii Magdaleny z końca XVIII w. z cudownym źródłem patronki; dzwonnica z II potowy XVIII w. oraz klasztor franciszkański z 1778 r. fundacji Konstancji z Czartoryskich Zamoyskiej.
  • Cmentarz żydowski (kirkut) przy ul. Konopnickiej, uporządkowany w latach 1985-86 staraniem rodziny Arta Lumerman i mieszkańców Biłgoraja, z pomnikiem poświęconym pamięci Żydów z Biłgoraja i okolic.
  • Cmentarz przy ul. Lubelskiej (zamknięty), przeznaczony na lapidarium sztuki cmentarnej, uznany w 1977 r. jako zabytek (archeologiczny na miejscu średniowiecznego grodziska).
  • Cmentarz przy ul. Lubelskiej i Zielonej z końca XIX w., z kwaterami 42 żołnierzy Armii "Kraków" i Armii "Lublin" z września 1939 r. i par-tyzantów poległych pod Osuchami. Na cmentarzu znajduje się duży kopiec ziemny z ofiarami l wojny światowej oraz pomnik bohaterów walk o wol-ność i ofiar Katynia.
Zalew na Osie - miejsce letniego wypoczynku mieszkańców BiłgorajaTurystyka
Biłgoraj dysponuje niezłą bazą wypoczynkową i turystyczną. Koordynatorem poczynań w sferze sportowo-rekreacyjnej jest Ośrodek Sportu i Re-kreacji dysponujący pawilonem sportowym, stadionem, boiskiem do piłki nożnej, kortem tenisowym, boiskiem do pitki siatkowej, siłownią i zalewem "Bojary".

W mieście są 3 korty tenisowe, strzelnica sportowa, kryta pływalnia, hala sportowa, autodrom z torem kartingowym oraz 10 sal gimnastycznych w szkołach i 7 boisk szkolnych.
Bazę noclegową w mieście stanowią: hotel "DO-DO" (ul. Krzeszowska 61), hotel "Leśny" Nadleśnictwa Biłgoraj (ul. Zamojska 104), Ośrodek Wypoczynkowy w Woli Dużej i Szkolne Schronisko Młodzieżowe (ul. 3 Maja).

Bazę gastronomiczną reprezentują restauracje: "Pod Łabędziem" (ul. Nadstawna),   "Sitarska" (ul. 3 Maja 21): kawiarnie: "U Dorosza" (ul. Kościuszki 1), "Orchidea" (ul. Koś-ciuszki 97), "Temida" (ul. Kościuszki 31), "Arkady" (ul. Tarnogrodzka 1) oraz liczne bary.

Urokliwe okolice miastaPrzez miasto przechodzą 2 szlaki turystyczne piesze: "Roztoczański" o długości 47,5 km ze Zwierzyńca przez Hedwiżyn - Wolę Dużą - Biłgoraj - Sól do Bidaczowa Starego oraz "Szlak Walk Partyzanckich" o długości 120 km z Tomaszowa przez Susiec - Górecko Kościelne - Aleksandrów - Zanie do Bidaczowa Starego.

Biłgoraj współpracuje na zasadach miast partnerskich z czterema miastami: Bilina (Czechy), Crailsheim (Niemcy), Kelme (Litwa) i Nowowotyńsk (Ukraina). Współpraca ta polega na wymianie informacji i doświadczeń w dziedzinie kul-tury, szkolnictwa i samorządu terytorialnego poprzez bezpośrednie kontakty mieszkańców.



Urząd Miasta
23-400 Biłgoraj
Pl.Wolności 16
tel. (0-84) 686-25-11, 686-13-70