Gmina Biłgoraj
Kliknij aby zobaczyć gminę w liczbach

Położenie
Kaplica w Ingatówce z 1908 r.Gmina Biłgoraj położona jest na terenie Równiny Puszczańskiej (zwanej też Biłgorajską) - podregionu Kotliny Sandomierskiej. W jej skład wchodzi 28 sołectw otaczających miasto Biłgoraj. Przez teren gminy przebiegają ważne szlaki komunikacyjne - drogi: nr 835 Lublin-Przeworsk i nr 858 Zamość-Nisko oraz linie kolejowe: Zamość-Stalowa Wola i szerokotorowa Hrubieszów-Huta Katowice.

Gospodarka
Strój biłgorajsko-tanogrodzkiPrzez wieki dominującą dziedziną gospodarki na terenie obecnej gminy Biłgoraj było leśnictwo. Lasy zajmują 58 proc. powierzchni gminy i wchodzą w skład wielkich kompleksów Puszczy Solskiej (około 35 tyś. ha). Pozyskiwanie i przerób drewna, szkółkarstwo, zalesianie, pozyskiwanie żywicy to pod-stawowe formy gospodarki leśnej.
W ostatnich dekadach doszły do tego: ochrona lasów oraz prace naukowo-badawcze (m. in. podjęta w 1995 r. doświadczalna hodowla danieli i muflonów w Żelebsku). Duże znaczenie dla mieszkańców śródleśnych wsi ma po-zyskiwanie owoców leśnych i grzybów.

W gminie działa 2100 gospodarstw rolnych, o średniej powierzchni ok. 5 ha. Rolnictwo nie odgrywa znaczącej roli w gmi-nie ze względu na matą powierzchnię gruntów ornych oraz nie-sprzyjające warunki glebowe (V i VI klasa). Stąd większość mieszkańców gminy (ok. 60 proc.) stanowili tzw. chłoporobotnicy, znajdujący zatrudnienie przede wszystkich w zakładach pracy Biłgoraja oraz w 2 zakładach przemysłowych na terenie gminy: Zakładzie Wapienno-Piaskowym w Hedwiżynie i Zakładzie Górnictwa Kamiennego w Żelebsku.

Nowy obiekt gimnazjum w SoliOd 1995 r. największym zakładem pracy na terenie gminy jest firma "Ambra" S.A. w Woli Dużej, zajmująca pierwsze miejsce na liś-cie producentów win w krajach Europy Środkowo-Wschodniej.
W gminie Biłgoraj funkcjonuje łącznie 596 podmiotów gospodarczych, w tym 8 tartaków, 3 młyny i 26 zakładów wyrobu siatki z drutu.

Infrastruktura
W latach 1990-98 nastąpił ogromny postęp w cywilizacyj-nym wyposażeniu biłgorajskich wsi - zbudowano m. in. 107 km sieci wodociągowej, rozpoczęto budowę sieci gazowej, aż siedmiokrotnie wzrosła liczba abonentów telefonicznych. Dziś z wodociągów korzysta już 86 proc. gospodarstw domowych w 23 miejscowościach, sieć gazową doprowadzono do 5 wsi (16 proc. gospodarstw), a telefon ma ok. 32 proc, gospodarstw (kompleksowo stelefonizowano 15wsi).
Ochronę zdrowia mieszkańców gminy zapewnia Samodzielny Publiczny ZOZ w Biłgoraju (Ośrodek Zdrowia w Soli i punkt felczerski w Bukowej). W Teodorówce funkcjonuje Dom Pomocy Społecznej dla osób niepełnosprawnych.

Kościół w KorytkowieSieć placówek oświaty tworzą: 13 szkół podstawowych, przedszkole w Soli oraz gimnazjum w Soli (większość uczniów z terenu gminy dojeżdża do dwóch gimnazjów w Biłgoraju).
Zadania z zakresu kultury realizuje GOK w Biłgoraju, prowadzący głównie zespoły dziecięce i obrzędowe (KGW). Szczególnym dorobkiem mogą poszczycić się zespoły teatralno-obrzędowe z Bukowej i Rudy Solskiej, utrwalające z powodzeniem (liczne sukcesy na Sejmiku Teatralnym w Tarnogrodzie oraz Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Ka-zimierzu n/Wisłą) zanikające gdzie indziej tradycje i obrzędy ludowe. Wydarzeniem o skali ogólnopolskiej było utworzenie w 1997 r. Fundacji Kresy 2000, prowadzącej Dom Służebny Polskiej Sztuce Słowa, Muzyki i Obrazu w Nadrzeczu.

Historia
Nowoczesna architektura podbiłgorajskiej wsiGmina Biłgoraj pojawiła się na mapie kraju dopiero w 1973 r. (od 1955 r. istniała gromada Biłgoraj), ale pierwsze wsie na tych puszczańskich terenach (Gromada, Dąbrowica k i Olendrów) lokowano w XVI w., jeszcze przed powstaniem (1578 r.) Biłgoraja. Przez wieki był to jeden z najuboższych regionów kraju, a przysłowiowa nędza biłgorajska określała po-ziom życia mieszkańców leśnych wsi. Zjawiskiem powszechnym była migracja za ocean. W czasie okupacji hitlerowskiej biedna biłgorajska wieś ponosiła dodatkowy wysiłek, jakim było wsparcie aprowizacyjne licznych oddzia-łów partyzanckich działających w lasach Puszczy Solskiej i sąsiednich Lasach Janowskich i Lipskich. Za wkład w walkę z hitlerowcami mieszkańców wsi Ciosmy w 1980 roku odznaczono tę miejscowość Krzyżem Partyzanckim. Awans cywilizacyjny mieszkańców powiatu biłgorajskiego, szczególnie widoczny w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, otrzymał nowy impuls z chwilą utworzenia samorządu gminnego w 1990 r.

Zabytki

  • Kościół parafialny w Soli pw. św. Michała Archanioła, wzniesiony w 1872 r. jako cerkiew prawosławna w ramach rusyfikacji terenów Chełmszczyzny, od 1919 r. katolicki, muro-wany z cegły na planie krzyża greckiego.
  • Cmentarz rzymsko-katolicki w Soli z mogiłami 127 żołnierzy 6 i 23 DP z armii "Kraków" poległych w dniach 14-17 września 1939 r. w bojach pod Banachami i Solą.


Turystyka
W lasach Puszczy SolskiejGłówną atrakcją gminy są imponujące lasy Puszczy Solskiej z dominującą sosną, w wielu niedostępnych miejscach zachowane w stanie niemal pierwotnym. Nieprzepuszczalność skał tworzących podłoże Równiny Biłgorajskiej oraz spłaszczenie terenu, powodują utrzymywanie się rozległych bagien (Tałandy, Obary i in.). Rzeki przepływają przez Równinę w dolinach wciętych w piaski i wspaniale meandrują, tworząc rozległe łąki. Charakterystyczne dla obszaru gminy są też śródwydmowe jeziorka oraz tzw. smugi - ciągnące się czasem kilometrami wąskie i płytkie zastoiska leżące w piaszczystych pofałdowaniach terenu. Szczególnie widokowa jest trasa Koi. Kąty-Dyle-Hedwiżyn, z pięknym krajobrazem buczyny karpackiej, wzgórz Roztocza, z hodowlą danieli w Żelebsku i kościołem w Ignatówce.

Gmina nie ma infrastruktury turystycznej (zapewnia ją miasto Biłgoraj).
W planach rozwoju gminy uwzględnia się jednak wyznaczenie obszarów rekreacji i wy-poczynku obejmujących większość puszczańskich wsi. Dziś lasy biłgorajskie zapełniają się w weekendy, kiedy mieszkańcy większych miast przyjeżdżają tu na jagody i grzyby.


Urząd gminy
23-400 Biłgoraj
tel./fax. (0-84) 686-15-10