Miasto i gmina Frampol
Kliknij aby zobaczyć miasto i gminę w liczbach

Wzgórza Roztocza w okolicy KomodziankiPołożenie
Gmina Frampol położona jest w północnej części powiatu biłgorajskiego, na pograniczu krain fizjograficznych Roztocza Zachodniego i Równiny Biłgorajskiej. Przez jej teren przebiegają ważne drogi: nr 835 łącząca Lublin z Przemyślem i nr 86 do Janowa Lubelskiego. W skład gminy wchodzi 15 sołectw i 16 miejscowości.

Gospodarka
Gmina ma charakter rolniczy, użytki rolne stanowią 68 proc. jej powierzchni; 1740 gospodarstw indywi-dualnych o średniej powierzchni 4,47 ha - zajmuje się przede wszystkim
uprawą zbóż (65 proc.) i ziemniaków (12 proc.) oraz produkcją trzody chlewnej (w gminie są 2 chlewnie zarodowe - w Chłopkowie i Smoryniu). Zarejestrowanych jest tutaj 214 podmiotów gospodarczych, w tym 18 zakładów produkcyjnych (m.in. młyn w Smoryniu o zdolności przerobu ok. 110 ton zboża w ciągu doby) i 24 podmioty świadczące usługi transportowe, fabryka mebli "Fra-Meb", zakład produkcji odzieży sportowej, stacja benzynowa "Wach" z restauracją. W gminie występują złoża surowców mineralnych - piasków trzeciorzędowych i opoki kredowej. W sposób przemysłowy eksploatuje się największe w regionie złoża piasków eolicznych występujących na pograniczu gmin Frampol i Biłgoraj. Bogactwem gminy są lasy o powierzchni 3473 ha, (30% powierzchni gminy), w tym ok. 450 ha lasów państwowych.

Infrastruktura
Na zdjęciu z powietrza doskonale widać regularną zabudowę miastaPonad 85 proc. mieszkańców gminy korzysta już z wody bieżącej dostarczanej do ich gospodarstw poprzez wodociągi (1470 gospodarstw); 23 proc. gospodarstw podłączonych jest do sieci gazu ziemnego, a z telefonów korzysta 25 proc. (tj. 435) gospodarstw. W gminie funkcjonują dwie kontenerowe oczyszczalnie ścieków: we Frampolu i Radzięcinie, ale brak jest sieci kanalizacyjnej.
Ochronę zdrowia mieszkańców gminy zapewnia 4 lekarzy w Przychodni Rejonowej we Frampolu i Wiejskim Ośrodku Zdrowia w Teodorówce.

Sieć placówek oświaty tworzą: 8 szkół podstawowych z 2 filiami oraz jedno przedszkole we Frampolu. Od 1 września 1999 roku rozpoczęto działalność gimnazjum we Frampolu, skupiające dzieci klas szóstych z całej gminy.

Budynek szkolny we FrampoluZadania z dziedziny kultury wykonuje Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury. W zajęciach sekcji kulturalnych - zespoły: teatralny, tańca towarzyskiego, nowoczesnego i ludowego, te-atr dziecięcy, grupy sportowe - uczestniczy ponad sto pięćdziesiąt dziewcząt i chłopców. W gminie działają ponadto dwie orkiestry dęte OSP w Sokołówce i Radzięcinie, chóry mieszane we Frampolu, Chłopkowie i Radzięcinie oraz 7 zespołów śpiewaczych w Radzięcinie, Komodziance, Teodorówce, Woli Radzieckiej, Pulczynowie, Korytkowie Małym i Korolówce a także Biblioteka Publiczna z 4 filiami bibliotecznymi. W gminie działa klub sportowy "Włókniarz" (pitka nożna) finansowany w całości przez UMiG.

Kościół w RadzięcinieHistoria
Wieś Frampol założył w 1705 r. właściciel miejscowych dóbr Fran-ciszek Butler nadając jej charakter rolniczo-przemystowy. Następny wła-ściciel Frampola - Ignacy Wistowski, nadał wsi prawa miejskie. Obda-rzony królewskimi przywilejami Frampol rozwinął się w osadę tkaczy, szewców, garncarzy i rzeżników. Sławę zyskały zwłaszcza płótna frampolskie - dzieło miejscowych cechów tkackich. Ale położenie, z dala od głównych szlaków komunikacyjnych, w tym kolejowych, nie sprzyjało konkurencyjności frampolskich wyrobów. Upadek miasta przyniósł rok 1869, kiedy to carat w ramach represji za udział mieszkańców w Po-wstaniu Styczniowym, odebrał Frampolowi prawa miejskie. Potężnym ciosem dla Frampola był dzień 13 września 1939 r. - hitlerowska Luftwaffe dokonała wówczas ćwiczebnego nalotu na osadę niszcząc jej zabu-dowę w 60 proc. W czasie okupacji Frampol stracił swoich żydowskich mieszkańców, wymordowanych przez Niemców, zaś pozostałych miesz-kańców osady i okolicznych wsi poddano akcji wysiedleńczej w lipcu 1943. Kilkakrotnie w okresie okupacji dochodziło do walk partyzantów z hitlerowcami, m. in. w lipcu 1944 r. w ramach akcji "Burza" miejscowe placówki BCh i AK zaatakowały wycofujących się hitlerowców. Po wojnie Frampol odbudowano i rozbudowano o wiele nowych obiektów (m. in. szkoła, ośrodek zdrowia, zajazd itd.). Przez wiele powojennych lat dawne tradycje tkackie kontynuowała Spółdzielnia Przemysłu Ludowego i Artystycznego. Obecnie trwa budowa sali gimnastycznej w szkole we Frampolu, w planie jest budowa kanalizacji.

Zabytki

  • Zachowany do dziś uktad przestrzenny Frampola, ukształtowany w opar-ciu o wzorce renesansowego miasta idealnego. Pierwotna długość każdego boku rynku wynosiła 225 m i była większa niż rynku w Krakowie. Ale w związku z rozbudową miasta w 1852 r. zmniejszono bok rynku o połowę.
  • Kościół parafialny we Frampolu pw. św. Jana Nepomucena i MB Szka-plerznej z lat 1873-78, neogotycki. Wewnątrz znajduje się skrzynia cechu tkaczy z 1848 r.
  • Neogotycka dzwonnica, murowana, z 1899 r. wg planu budowniczego Cieszkowskiego z Zamościa.
  • Cmentarz rzymsko-katolicki założony ok.1850 r. z kwaterami żołnierskimi z l i II wojny światowej.
  • Zabudowa stodolna na ul. Butlerowskiej, charakterystyczna niegdyś dla Frampola oraz XIX-wieczne domy dawnych tkaczy - drewniane, konstruk-cji zrębowej przy ul. Butlerowskiej, Tkackiej i Przemysłowej.
  • Cmentarz żydowski z zachowanymi 85 macewami i mogiłą zbiorową 1000 obywateli polskich, austriackich i czeskich rozstrzelanych przez Niemców 1 listopada 1942 r., właśnie na tym cmentarzu.
  • Cmentarz wojenny z l wojny światowej w Smoryniu.
  • Dwór murowany Brandtów z XIX w. w Smoryniu.
  • Teodorówka - zabytkowa kapliczka drewniana drążona w pniu. A Radzięcin: kościół parafialny z 1758 r. pw. św. Kazimierza Królewicza - z monumentalnym krzyżem z 1853 r.


Turystyka
Biała ŁadaŚrodowisko przyrodnicze gminy stwarza szczególnie korzystne warunki do wypoczynku. Tworzą je czyste, wolne od zanieczyszczeń przemysłowych powietrze, bezpośrednie sąsiedztwo wielkiego kompleksu leśnego, rozległe panoramy widokowe Roztocza Zachodniego (północna część gminy stanowi fragment Szczebrzeskiego Parku Krajo-brazowego), rzeka Biała Łada (o czystości wód tej rzeki świadczy żyjący w nich pstrąg), z naturalnymi łęgami i zakolami stwarzającymi niepowtarzalny mikroklimat i ostoję ptactwa rzecznego.

Potencjał turystyczny w gminie tworzą: zalew we Frampolu wybudowany przez wspólnotę gruntową z przeznaczeniem do kąpieli i wędkowania oraz zajazd "Złoty Łan", w pobliżu zalewu, o 40 miejscach noclegowych.
Bazę gastronomiczną stanowi restauracja całodobowa w stacji paliw "Wach" we Frampolu, dysponująca 60 miejscami konsumpcyjnymi.



Urząd Miasta i Gminy
23-440 Frampol
tel. (0-84) 685-75-09
fax. (0-8) 685-75-27