Gmina Goraj
Kliknij
aby zobaczyć gminę w liczbach
Położenie
Gmina
Goraj położona jest w północnej części powiatu biłgorajskiego, na terenie
Roztocza Zachodniego. Z północy na południe przecina gminę trasa nr 835
Lublin-Przeworsk, do której dołączają z zachodu i wschodu inne drogi powiatowe
i gminne (lokalne).
Gmina Goraj
składa się z 12 sołectw oraz 15 miejscowości.
Gospodarka
Głównym
źródłem utrzymania mieszkańców jest rolnictwo. Urodzajne gleby lessowe
stanowią ponad 66 proc. wszystkich gruntów ornych. Rolnictwo indywidualne
(1450 gospodarstw) jest wielokierunkowe. Problemem jest poważne rozdrobnienie
gospodarstw - średnia powierzchnia wynosi 3,7 ha. W gminie funkcjonują
133 podmioty gospodarcze, w tym 5 przemysłowych (piekarnie, masarnie, młyny),
18 firm usługowych i 64 handlowe.
Z uwagi na
brak su-rowców naturalnych, występowanie gleb wysokich klas bonitacyjnych
oraz położenie gminy w strefie chronionego krajobrazu nie przewiduje się
tu rozwoju przemysłu. Rozwój gminy ma się odbywać w oparciu o drobną wytwórczość,
nieuciążliwą dla środowiska, oraz rekreację i turystykę. Najważniejszym
bowiem walorem gminy są jej walo-ry przyrodnicze oraz nie-skażone środowisko.
Infrastruktura
W
1998 r. zakończono kompleksową telefonizację gmi-ny (telefon ma większość
gospodarstw domowych). 8 ujęć wody dostarcza wodę bieżącą do wodociągów
w 15 miej-scowościach gminy (100%). Sieć kanalizacyjna o długości 1,8 km
odprowadza ścieki bytowo-gospodarcze z potowy Goraja do 2 oczyszczalni
mechaniczno-biologicznych.
Podstawową
opiekę zdrowotną w gminie realizuje Ośrodek Zdrowia w Goraju.
Sieć szkolną
w gminie tworzą 3 szkoły podstawowe z 2 filiami, jedno gimnazjum w Goraju
oraz przedszkole niepubliczne w tej miejscowości.
Historia
W
XII w. był tu gród usytuowany na wzgórzu nad rzeką Łada. W 1377 roku król
Ludwik Węgierski nadał swemu bliskiemu współpracownikowi Dymitrowi m.
in. zamek Łada. Przez ponad wiek zamek i gród stanowiły własność potomków
Dymitra, który od późniejszej nazwy miejscowości - Goraj - przybrał swoje
nazwisko. Staraniem Gorajskich między 1398 a 1405 r. Goraj otrzymał prawa
miejskie.
W 1506 r.
Goraj stal się własnością Mikołaja Firleja, a na początku XVII w. wszedł
w skład dużego klucza dóbr w ordynacji Zamoyskich. Przez cały okres l Rzeczypospolitej
Goraj wchodził w skład pow. urzędowskiego woj. lubelskiego. W 1772 r.
zagarnęli go Austriacy, awansując miasto do rangi siedziby dystryktu w
cyrkule beł-skim (z siedzibą w Zamościu). Na mocy Konwencji Warszawskiej
z 1776 r. miasto powróciło do Polski, ale po ostatecznym upadku Rzeczypospolitej
ponownie znalazło się w zaborze austriackim (do 1809 r.).
W 1810 r.
władze Księstwa Warszawskiego włączyły Goraj do pow. zamojskiego. Jak się
okazało ten związek administracyjny trwał aż do 1919 r., kiedy to Goraj
wszedł w skład pow. biłgorajskiego. W 1869 r. władze carskie odebrały Gorajowi
prawa miejskie.
Podczas okupacji
Goraj dotknęły represje hitlerowców - w listopadzie 1942 r. wywieziono
na Maj-danek ok. 100 mieszkańców, a w lipcu 1943 r. wysiedlono wszystkie
wsie wchodzące w skład gminy. Roztoczańskie wzgórza i lasy (Hosznia Ordynacka)
dawały schronienie żołnierzom AK.
W latach
1975-98 gmina Goraj wchodziła w skład woj. zamojskiego.
Zabytki
-
Kościół parafialny
w Goraju pw. św. Bartłomieja Ap., barokowy z 1779-82, fundacji profesorów
Akademii Zamojskiej i proboszcza gorajskiego Baltazara Dulewskiego, z zabytkową
kamienną chrzcielnicą i kropielnicą (z XVIII w.).
-
Dawny cmentarz
żydowski w Goraju, funkcjonował w latach 1850-1942, z pomnikiem - składającym
się z fragmentów starych macew - ku czci żydowskich mieszkańców Goraja
zamordowanych w latach 1940-42. Do 1939 r. istniała w Goraju synagoga -
cenny zabytek architektury renesansowej.
-
Drewniana kapliczka
w Goraju z XVII wieku z barokowym obrazem Ukrzyżowania Jezusa i rzeźbą
św. Jana Nepomucena.
-
Zastawie - cmentarz
żołnierzy armii niemieckiej i austriackiej z l wojny światowej, poległych
w kampanii 1915 r.
Turystyka
W
gminie nie ma żadnej bazy turystycz-nej. Są za to znakomite warunki do
uprawia-nia turystyki pieszej i rowerowej na szlakach Roztocza Zachodniego.
Szczególnie urokliwa jest wędrówka szlakiem Goraj-Kamienna Gó-ra (310 m
npm) - Szadowe Zdeberki (lessowe wąwozy)-Kondraty-Hosznia Ordynacka-Giłów
(cmentarz żołnierzy Września 1939 r.) - Gródki-Zagrody-Goraj.
Bazę gastronomiczną
stanowią 3 bary (małej gastronomii).
Ciekawostką
są pomniki przyrody: żródlisko w Zastawiu i źródlisko w Zagrodach w dolinie
rzeki Białej Łady.
Urząd Gminy
23-450 Goraj
tel. (0-84) 685-80-02
fax. (0-84) 685-81-18
|