Gmina Turobin
Kliknij aby zobaczyć gminę w liczbach

Położenie
Centrum TurobinaGmina Turobin jest najbardziej wysuniętą na północ gminą pow. biłgorajskiego, położoną na ważnym szlaku komunikacyjnym z Lublina przez Biłgoraj do Przemyśla. Obszar gminy wchodzi w skład trzech krain fizjograficznych: Roztocza Zachodniego, Padołu Zamojskiego i Wyniosłości Giełczewskiej.
Przez gminę przebiegają dwie ważne drogi wojewódzkie: nr 835 Lublin-Przeworsk i nr 848 Szczebrzeszyn-Tarnawa Duża. W skład gminy wchodzą 24 sołectwa (24 miejscowości).

Gospodarka
Fronton kościoła św. DominikaTurobin jest gminą rolniczą. Głównym bo-gactwem naturalnym są żyzne gleby lessowe i rędziny oraz lasy mieszane. Występują tu gliny sta-nowiące surowiec do produkcji cegty (czynna jest cegielnia w Olszance).
Warunki produkcji gospodarstw rodzinnych są zróżnicowane. W południowej części gminy Centrum Turobina (Roztocze Zach.) warunki pracy są bardzo trudne ze względu na duże nachylenie stoków wzgórz oraz głębokie wąwozy i jary przecinające pola. Natomiast w części północno-wschodniej (Padół Zamojski) są dobre warunki do rozwoju wysokotowarowego rolnictwa. W uprawach dominują zboża (pszenica ozima i jęczmień jary), buraki cukrowe, rośliny włókniste (len i konopie) oraz rośliny jagodowe (malina i czarna porzeczka).
Pewną pozycję w dochodach rolników stanowi pozyskiwanie drewna, w części przerabianego na tarcicę w miejscowych tartakach.
W gminie funkcjonuje 6 podmiotów gospodarczo-przemysłowych oraz 105 handlowych i 34 usługowe. Bezrobocie porównywalne jest z sąsiednimi gminami.

Infrastruktura
Roztocze w okolicy GródekWodociągi doprowadzają wodę bieżącą do 22 z 24 sołectw w gminie. Wszystkie miejscowości mają telefoniczne połączenie ze światem. Aktualnie trwa budowa gminnej oczyszczalni ścieków. Pilną potrzebą jest budowa wysypiska i sieci kanalizacyjnej.
Podstawową opiekę zdrowotną realizuje Niepubliczny ZOZ Poradnia Zdrowia w Turobinie oraz ga-binet rehabilitacji i gabinet stomatologiczny.
Infrastrukturę oświatową stanowią: w Turobinie - przedszkole, szkoła podstawowa, Liceum Ogólnokształcące z internatem, Technikum Rolnicze dla Dorosłych, Rzemieślnicza Szkota Zawodowa, Zasadnicza Szkoła Rolnicza. W gminie od 1 września 1999 r. funkcjonuje 6 szkół podstawowych z 3 filiami oraz 1 gimnazjum.

Historia
Okolice wsi TokaryTurobin jest jedną z najstar-szych miejscowości staropolskiego powiatu krasnostawskiego Ziemi Chełmskiej. Pierwszy raz wzmiankowany jest w 1389 roku w akcie nadania go Dymitrowi z Goraja. W 1415 roku córka Dymitra -Elżbieta wniosła wieś w posagu Dobrogostowi z Szamotuł. Na jego prośbę król Władysław Jagiełło nadał w 142Q,r. Turobinowi prawa miejskie. Związany z rodem Szamotulskich (Świdów) w latach 20-tych XVI wieku przeszedł w matżeńskim wianie za Katarzyną Świdówną w ręce Łukasza Górki, fundatora zachowa-nego do dziś kościoła św. Dominika (z 1530 r.). Synowie Łukasza stali się wyznawcami luteranizmu, zaś jego wnuk - Stanisław zamienił w 1574 r. kościół na zbór kalwiński.
Za rządów Górków w Turobinie istniał zamek. W 1595 r. Turobin stał się - drogą sprzedaży - własnością kanclerza Jana Zamoyskiego i wszedł w skład jego ordy-nacji. Miasto otaczały przedmieścia. Było także obwarowane i miało 3 bramy, w tym Szczebrzeską i Chełmską oraz 8 ulic ze 162 domami.

W XVII w. Turobin był wielokrotnie niszczony, m.in. przez Kozaków Chmielnickiego w 1648 roku i czambuły tatarskie. Dzieło zniszczenia kontynuowane było w XVIII wieku, a w 1859 r. ogień strawił większą część miasta.

W odwecie za udział mieszkańców w Powstaniu Styczniowym władze carskie odebrały Turobinowi w 1866 r. prawa miejskie. Mimo to osada zwiększyła liczbę mieszkańców, m.in. dzięki napływowi ludności wyznania mojżeszowego. W 1887 r. wśród 3942 mieszkańców Turobina było 2342 Żydów. Mieli oni w centrum swoją synagogę. Zniszczony kompletnie przez 2 ogromne pożary w 1914 i 1915 r. Turobin nie odzyskał w Polsce niepodległej praw miejskich. Przed II wojną był siedzibą gminy w pow. krasnostawskim woj. lubelskiego, a jego mieszkańcy zajmowali się wyrobem sukna i kożuchów oraz handlem i rolnictwem.
W 1942 r. hitlerowcy zamordowali w obozie zagłady w Bełżcu ok. 2 tyś. żydowskich mieszkańców Turobina, a ich synagogę zniszczyli.
Po II wojnie Turobin i jego okolice były miejscem krwawych starć między siłami patriotycznymi a zwo-lennikami nowego porządku reprezentowanego przez PKWN. Związany z powiatem krasnostawskim stał się lokalnym ośrodkiem usługowo-handlowym. W latach 1975-98 był siedzibą gminy w woj. zamojskim. Od 1 stycznia 1999 r. wszedł w skład pow. biłgorajskiego.

Zabytki

  • Kościół pw. św. Dominika w Turobinie wzniesiony około 1530 roku Z tego okresu za-chowało się gotyckie prezbiterium. Rozbudowany i przekształcony został w latach 1620-23 przez znanego muratora lubelskiego Jana Wolffa, w stylu renesansu lubel-skiego l pot. XVII w. Na uwagę zasługują wewnątrz świątyni sztukaterie typu kalisko-lubelskiego autorstwa Jana Wolffa (w prezbiterium i kaplicach) oraz wczesno-renesansowa płyta nagrobna Anny ze Żmigrodu Świdwiny z 1546 r., a także drew-niany ołtarz główny z początku XVII w.
  • Rynek turobiński o wymiarach 100 x 110 m i związana z nim regularna siatka ulic.
  • Kościół parafialny pw. św. Katarzyny w Czernięcinie wybudowany wg projektu Władysława Gisgesa - budowniczego Ordynacji, drewniany, z lat 1857-58 z dzwonnicą, wewnątrz ołtarz główny z XVIII w.
  • Cmentarz w Czernięcinie z mogiłą i kopcem 9 zabitych przez Austriaków 28 lutego 1913 r. oraz kwaterą żołnierską z 1939 r.
  • Kaplica pw. św. Marka w Turobinie fundowana w 1822 r.
  • Synagoga i dom modlitwy dla kobiet w Turobinie, wzniesiona po l wojnie światowej (obecnie obiekty GS).
  • Kaplica św. Elżbiety na cmentarzu rzymsko-katolickim na Średniej Górze w Turobinie, drewniana z 1832 r, mogiły żołnierzy WP poległych 17 września 1939 r. pod Turobinem, mogiły partyzantów i ofiar bra-tobójczych walk po II wojnie.
  • Gródki - zbiorowa mogiła mieszkańców wsi zabitych przez hitlerowców 1 lipca 1942 r. (na cmentarzu polsko-katolickim).
Turystyka i sport
Zabytkowy kościół w CzernięciniePrzez południową część gminy Turobin przebiega znakowa trasa turystyczna przepięknym Roztoczem od Szastarki przez Tokary - Hutę - Gródki aż do Zwierzyńca. Bazę turystyczną latem stanowi Internat Liceum Ogólnokształcącego w Turobinie.
Gmina Turobin to także oaza zespołów ludowych, chórów i poetów ludowych (wsie Gródki, Żabno, Przedmieście).

Chlubą gminy jest orkiestra dęta w Żabnie. Charakterystycznym elementem tej orkiestry są tradycje rodzinne. Działają tu 2 kluby pitki nożnej (Turobin, Czernięcin), dysponujące 2 boiskami. Sponsorują je prywatni przedsiębiorcy.


Urząd Gminy
22-465 Turobin
Rynek 4
tel./fax. (0-84) 683-33-35
tel. 683-33-40