Miasto | Historia | Kultura | Sport | Miejsca | Edukacja | Prasa | Okolice | Aktualności
 
Ścieżka dydaktyczna w Leśnictwie Bojary

Początek ścieżki - parking i miejsce wypoczynkuZapraszamy Państwa serdecznie na ścieżkę dydaktyczną w leśnictwie "Bojary" w Nadleśnictwie Biłgoraj. Przebiega ona przez ciekawy fragment lasów Puszczy Solskiej, pokazując różne typy drzewostanów oraz najważniejsze gatunki drzew, krzewów i roślin runa leśnego. Tłumaczy też niektóre zagadnienia ekologiczne i przyrodnicze oraz ukazuje wiele aspektów pracy leśników w tak skomplikowanym tworze przyrody, jakim jest las.

Puszcza Solska to jeden z największych kompleksów leśnych w Polsce. Tworzą ją przeważnie bory sosnowe rosnące na piaskach polodowcowych o różnym stopniu wilgotności (od borów suchych na wydmach, poprzez bory świeże, wilgotne, bagienne, aż po torfowiska w obniżeniach terenu). Nadleśnictwo Biłgoraj gospodaruje na 17 tysiącach ha Puszczy Solskiej.

Integralną częścią złożonej pracy leśników, oprócz zadań gospodarczych, jest otaczanie lasów ochroną i powiększanie zasobów leśnych. Ważnym zadaniem jest też edukacja przyrodnicza, czyli umożliwienie społeczeństwu poznawania ojczystej przyrody w sposób zgodny z zasadami jej ochrony.

W tym właśnie celu została urządzona nasza ścieżka oraz przygotowany niniejszy przewodnik. Przedstawiony w nim tekst oraz Ilustracje powinny zasygnalizować i przybliżyć niektóre zagadnienia ni trasie ścieżki. Szczegółowy ich opis znajdziemy na tablicach ustawionych na kolejnych 17 przystankach.

Ścieżka ma kształt pętli o długości 4 km. Trasa jest łatwa i w większości prowadzi drogami leśnymi. Do jej przejścia wystarczą wygodne buty (np. typu "adidasy").
Jedna z tablic na przystanku 1 Ścieżka wiedzie przez bór sosnowy - przystanek 2

    Życząc udanego wypoczynku, prosimy jednak o zachowanie pewnych zasad:
  • Znajdujemy się na łonie natury - jeśli zachowamy ciszę zobaczymy więcej.
  • Nie niszczmy roślinności - podziwiajmy ją w naturze.
  • Część dróg, którymi wiedzie ścieżka jest dostępna dla ruchu kołowego (np. do szkółki leśnej "Bojary"). Możemy napotkać na nich pojazdy - zachowajmy więc ostrożność.
  • Nie zaśmiecajmy lasu - korzystajmy z koszy na śmieci, ale najlepiej zabierzmy z powrotem to, co przynieśliśmy ze sobą - przecież i tak zabierzemy mniej.
  • Zajęcia dydaktyczne w "leśnej klasie"Ścieżka dydaktyczna daje radość i satysfakcję także innym. Nie niszczmy tablic, ławek i innych urządzeń - korzystajmy z nich zgodnie z przeznaczeniem.
  • Nie palmy papierosów i nie używajmy otwartego ognia. W ten sposób chronimy las przed pożarem.
  • Dla bezpieczeństwa prowadźmy psy na smyczy.
  • W razie pytań i wątpliwości zwracajmy się do leśników - na pewno pomogą.

Ścieżka zaczyna się na parkingu usytuowanym przy drodze do leśnej szkółki "Bojary". Aby tam trafić należy skręcić z ulicy Zamojskiej w Biłgoraju w stronę Rap Dylańskich, przejechać tory kolejowe, a następnie po ok. 800 m skręcić w lewo w drogę asfaltową prowadzącą do tejże szkółki. Po przejechaniu ok. 600 m tą drogą znajdziemy tuż za mostkiem po prawej stronie parking, będący początkiem, a zarazem pierwszym przystankiem naszej ścieżki. Tutaj możemy się posilić korzystając z drewnianych ław i stołów. Można tu również przeprowadzić zajęcia dydaktyczne z młodzieżą korzystając z ławek tworzących "leśną klasę".

Przystanek 3 - pułapki feromonoweNa przystanku tym znajduje się także ujęcie wody ze strumienia oraz niewielki budynek, w którym umieszczono pompy tłoczące wodę do deszczowni na pobliskiej szkółce. Jest tu też punkt czerpania wody przez straż pożarną w razie pożaru lasu. Zagadnienia te oraz kilka innych przyrodniczo-leśnych omówione są na ustawionych tu tablicach. Warto się z nimi zapoznać przed wyruszeniem w dalszą drogę.

Przez tylną furtkę opuszczamy parking i udajemy się na trasę, którą wskazują nam strzałki kierunkowe.

Ścieżka biegnie drogą przez drzewostan sosnowy, najbardziej typowy zespół leśny Puszczy Solskiej. Panuje tu niepodzielnie sosna, a w runie leśnym borówka czernica. W podszycie, czyli dolnym piętrze latu, sporadycznie spotkamy świerka, jodłę, czasem brzozę, Po prawej stronie ścieżki, gdzie teren obniża się ku strumieniowi, oprócz borówki w runie widzimy paproć orlicę, a w podszycie pojawia się krzuszyna.

Wierzchołek świerka ze zwisającymi szyszkamiPo ok. 200 m dochodzimy do przystanku 2, na którym szczegółowo opisany jest bór sosnowy, rosnący w Puszczy Solskiej na piaskach polodowcowych. Na tak ubogim siedlisku może rosnąć wyłącznie sosna. Stanowi ona aż 95 % składu gatunkowego w lasach Nadleśnictwa Biłgoraj. Wyróżniony tu ekotyp sosny z Puszczy Solskiej cechuje bardziej płaski system korzeniowy oraz predyspozycja do naturalnego obsiewu. Drzewa te osiągają dość duże przyrosty masy i znaczne wysokości.

Kilkadziesiąt metrów dalej mamy przystanek 3. Zapoznamy się tu z bardzo ciekawym zagadnieniem stosowania pułapek feromonowych w lesie. Polega ono na zwabianiu do tych pułapek szkodliwych dla lasu owadów za pomocą specjalnych substancji zapachowych, zwanych feromonami.

Po chwili dochodzimy do przystanku 4, na którym omówiono problem dokarmiania zwierząt leśnych zimą. Zobaczymy też ustawione tam paśniki do wykładania karmy i tzw. lizawki na sól.

Zbiornik małej retencji wodnej na przystanku 6Mijamy linię oddziałową idąc dalej tą samą drogą. Po lewej stronie widzimy lekkie wzniesienie. Jest to wydma piaszczysta porośnięta borem sosnowym. Po prawej stronie w drzewostanie przybywa nam brzozy i świerka w drugim piętrze, w runie zaś pojawia się borówka bagienna, zwana łochynią. Jest to roślina typowa dla borów wilgotnych i bagiennych, porastających często obniżenia między wydmami.

Docieramy do przystanku 5, na którym zapoznamy się bliżej ze świerkiem. Dowiemy się też, jak wyglądają jego kłujące igły i zwisające szyszki oraz jak odróżnić to drzewo od jodły.

W dalszej części trasy przybywa nam świerka i jodły w podszycie, a w głównym piętrze drzewostanu sosnowego zobaczymy sporadycznie pojedyncze brzozy, w runie zaś mamy znacznie więcej orlicy. Zwróćmy uwagę na zawieszone na drzewach liczne budki lęgowe dla ptaków. W ten sposób leśnicy również pomagają tej, jakże pożytecznej, grupie zwierząt.

Przystanek 4 - dokarmianie zwierzyny leśnejPokonując dość długi odcinek trasy dochodzimy do przystanku 6, usytuowanego nad zbudowanym tu przez gospodarzy lasu zbiornikiem wodnym. Jego powierzchnia wynosi prawie 2 ha. Z tablicy dowiemy się, jak ważną rolę dla ekosystemów leśnych spełnia magazynowanie wody w takich zbiornikach. W tym urokliwym miejscu możemy dłuższą chwilę odpocząć, podziwiając piękny krajobraz z wodą i lasem.

Wracamy na ścieżkę i po chwili docieramy do 2 następnych przystanków. Na przystanku 7 poznamy tajemnice tak pięknego drzewa, jakim jest brzoza, a 30 m dalej tablica na przystanku 8 wytłumaczy nam, co to jest podszyt (krzewy i drzewa stanowiące dolne piętro lasu) i jaka jest jego rola w drzewostanie. W tym miejscu w warstwie podszytu zobaczymy świerka, jodłę i buka. Warto zwrócić też uwagę na rosnące nieopodal kępy młodych sosenek, które wyrosły z nasion wysianych przez stare drzewa. Jest to tzw. naturalne odnowienie sosnowe, charakterystyczne dla borów sosnowych Puszczy Solskiej.

Po chwili dochodzimy do przystanku 9, usytuowanego nad obniżeniem terenu porośniętym olchą. Tu możemy zapoznać się z opisem tego gatunku drzewa, rosnącego przeważnie na żyznych i wilgotnych nadrzecznych glebach. Tutaj też możemy chwilę odpocząć korzystając z przygotowanych przez gospodarzy zadaszonych ław i stołów.

Okazała pojedyncza brzoza Podszyt bukowy w borze sosnowym

Idąc dalej zwracajmy uwagę na strzałki kierunkowe. Przystanek 10 usytuowany jest na skrzyżowaniu linii oddziałowych. Widzimy tu plantację choinkową rosnącą pod linią energetyczną wysokiego napięcia. W ten sposób leśnicy wykorzystują z pożytkiem dla nas wszystkich tę, wydawałoby się, bezużyteczną powierzchnię w lesie.

Młode olchy w wilgotnym obniżeniu terenu - przystanek 9Dalej ścieżka biegnie linią oddziałową na południe. Po lewej stronie mamy stary drzewostan sosnowy z gęstym podszyłem złożonym ze świerka i buka, po prawej zaś młodnik sosnowy. W ten sposób osiągamy przystanek 11, gdzie zapoznamy się z następującymi po sobie pokoleniami drzewostanów sosnowych. Widzimy tu ścianę dojrzałego drzewostanu, przy niej nowo założoną uprawę, dalej uprawę kilkuletnią i wreszcie młodnik, gdzie drzewka zwarły się już ze sobą gałązkami. Szczegółowo ten aspekt pracy leśników opisany jest na tablicy.

Plantacja choinkowa pod linią energetycznąIdziemy dalej, mijamy uprawę i wchodzimy w starodrzew. Po ok. 100 m dochodzimy do drogi bitej (kamiennej) i skręcamy na nią w lewo. Po ok. 250 m strzałki prowadzą nas w prawo, z powrotem na drogę leśną. Mijamy młodszy drzewostan sosnowy z domieszką świerka i brzozy. Po lewej stronie pojawiają się pierwsze jodły.

Dochodzimy do przystanku 12, na którym wyjaśniono pojęcie "drągowiny" w drzewostanie sosnowym.

Różne pokolenia lasu na przystanku 11Idziemy dalej drogą obsadzoną brzozami. Z lewej strony widzimy coraz więcej jodeł. Dochodzimy do przystanku 13, usytuowanego na skraju drzewostanu jodłowego, bardzo zróżnicowanego pod względem wieku drzew. Na umieszczonej tu tablicy opisano ten gatunek, a także pokazano jak wyglądającego kwiatostany, szyszki, nasiona, drewno oraz pokrój drzewa. Tutaj też możemy odpocząć w głębokim cieniu, korzystając z zadaszonych stołów i ław. Przed dalszą drogą można się też posilić.

Wkrótce docieramy do młodnika modrzewiowego, gdzie usytuowano przystanek 14, na którym odsłoni nam swe tajniki modrzew - jedno z najciekawszych naszych drzew iglastych, jako jedyne zrzucające igły na zimę.

Drągowina sosnowa Dorodna jodła Liście dębu szypułkowego na przystanku 15

Igły modrzewia żółkną jesienią i opadają na zimę Dalej podążamy przez drzewostan jodłowo - sosnowy w którym pojawiają się pierwsze dęby. Mamy tu przystanek 15 z opisem tego gatunku drzewa. Widzimy niezbyt okazałe młode egzemplarze najpospolitszego w Polsce dębu szypułkowego oraz gatunku obcego pochodzenia - dębu czerwonego. Najokazalsze dęby w Puszczy Solskiej możemy podziwiać niedaleko stąd, w Górecku Kościelnym. Najgrubszy z nich mierzy 7,5 m obwodu.

Kilkadziesiąt metrów dalej spotykamy przystanek 16, opisujący szkółkę leśną "Bojary". Powierzchnia, na której rosną tu sadzonki wynosi ponad 9 ha, a w ciągu roku szkółka "produkuje" 1,5 min młodych drzewek. Po zapoznaniu się z treścią na tablicy możemy podejść do bramy i zerknąć, jak ona wygląda w całej okazałości.

Deszczownia w szkółce leśnej BojaryOpuszczamy las z gęstym podszyłem koło szkółki i znowu wchodzimy w typowy bór sosnowy z licznymi naturalnymi odnowieniami jodłowymi. Wkrótce ścieżka skręca ostro w lewo, w linię oddziałową. Dochodzimy do ostatniego, 17 przystanku, na którym dowiemy się wszystkiego o obserwowanym już wcześniej młodym pokoleniu jodły rosnącym pod sosną. Linią tą dochodzimy do drogi asfaltowej i skręcamy na nią w prawo. Po 400 metrach jesteśmy na parkingu, skąd rozpoczęliśmy naszą wędrówkę. W ten sposób zamknęła się pętla naszej trasy.

Mamy nadzieję, że wędrówka była przyjemna i pożyteczna, że odsłoniła Państwu nieco tajemnic przyrody oraz rozbudziła chęć do dalszego poznawania lasu i pracy leśników.


Wydano na zlecenie Nadleśnictwa Biłgoraj;
ul Zamojska 96
23-400 Biłgoraj
tel. (084) 686 00 99,
tel/fax (84) 686 00 28
koncepcja ściółki:
inż. Tadeusz Kowal,
mgr inż. Antoni Rzeźnik
mgr inż. Mariusz Szwed
tekst i zdjęcia: © Wiesław Lipiec,
grafika i skład: Maciej Lipiec
WYDAWNICTWO LIPIEC 2001
ul. Jasna 5/6, 22-470 Zwierzyniec
tel/fax (084) 687 22 09,
e-mail: lipiecphoto@pro.onet.pl

Przystanej 17 - młode pokolenie jodły pod okapem drzewostanu sosnowego Plan ścieżki

©Arkadiusz Lipiec Informacje | Strona główna Szukaj: