Miasto | Historia | Kultura | Sport | Miejsca | Edukacja | Prasa | Okolice | Aktualności
 
Prasa
Gazeta "Tanew" 9/1995
Wspomnienia młodocianego żołnierza Armii Krajowej
Józefa Kowalczuka ps. Czajka - gońca placówki Bondyrz
Bondyrz jest wioską rolniczo-przemysłową położoną na czterokilometrowym paśmie wzdłuż rzeki Wieprz, w bezpośrednim sąsiedztwie malowniczego i pięknego Roztocza Lubelskiego. Zakłady - Fabryka Mebli Giętych, trzy tartaki, trzy młyny, maziamia, dwie cegielnie i kilka olejarni, stwarzały przez pewien czas bezpieczeństwo dla ludności i organizacji podziemnych, z uwagi na to, że zakłady te w przeważającej mierze pracowały dla Niemców na ich potrzeby wojenne.

Teren ten dzięki swemu ukształtowaniu sprzyjał konspiracyjnej działalności dla organizującego się od momentu zakończenia wojny 1939 r. ruchu oporu. Prowadzono tu częste odprawy, narady dowódców leśnych oddziałów partyzanckich, narady Komend Głównych AK i BCh.

Organizowano również różnego rodzaju szkolenia bojowe i kursy medyczne, jak np. 3-miesięczny kurs Pomocniczej Służby Kobiet.

Powszechność i zakres pracy konspiracyjnej tego typu wiosek jak Bondyrz. pomoc organizującym się oddziałom leśnym do walki z wrogiem, wytworzyły konieczność angażowania się niekiedy całych rodzin. Taką to, bez reszy oddaną w walce z wrogiem, była cała moja rodzina. Mnie, jako młodemu chłopcu. powierzona została funkcja gońca - kontaktu z partyzanckimi oddziałami stacjonującymi w lasach zwierzynieckich w okolicach Bondyrza. W domu rodziców zorganizowany był punkt sanitarny dla AK l BCh, miałem więc stale pełne ręce roboty - powiadamianie o zaistniałych niebezpieczeństwach, doręczanie rozkazów i meldunków. Po złożeniu przysięgi żołnierskiej na wierność Armii Krajowej i Ojczyźnie w 1943 roku stałem się, mimo młodego wieku, już w pełni żołnierzem Armii Krajowej i zaczęto mi powierzać już nie tylko jako gońcowi doręczanie meldunków, ale również Inne ważne zadania jak np. wykopywanie. wydobywanie zatopionej broni z 1939 r., jej konserwację i dostarczanie poprzez partyzantów do stacjonujących w lasach oddziałów. Czułem się dumny z tego, że powierzano mi przewożenie z naszego punktu opatrunkowego rannych żołnierzy AK i BCh do pobliskich miejscowości Kawęczyna i Szczebrzeszyna pod opiekę wielkiego patrioty lekarza dr Klukowsklego.

Brałem też już udział w zbrojnych akcjach organizowanych przez dowódców oddziałów "Norberta" i "Podkowę" Jak Cukrownia Klemensów. Jako woźnica podwody brałem udział w rekwizycji cukru w Cukrowni Klemensów w 1943 r. oraz w akcji rekwizycji transportu mąki w Krasnobrodzle. Cukier i mąkę zabrano do oddziałów, a część rozdano ludności okolicznych wiosek.

 
Krystyna Kowalczuk ps. "Rosiczka"
Józef Kowalczuk ps. "Czajka" obecnie płk. dr wojsk lotniczych
Znamiennym wydarzeniem było zarekwirowanie przez oddział "Norberta" samochodu, którym Niemcy wieźli mąkę. Samochód ten został ukryty w tartaku w Bondyrzu w sztaplach ułożonych desek i mimo licznych najazdów i rewizji przetrwał tam do pierwszego dnia wolności Zamojszczyzny - 23 lipca 1944 r. i odtąd służył jako pierwszy środek lokomocji dla ludności z Bondyrza do Zamościa i z powrotem.

Z wielką serdecznością wspominam pomoc we wszelkich poczynaniach konspiracyjnych, jaką zawsze oferowały siostry Janka i Krysia oraz najmłodsza Tosla ps. "Morwa", które zawsze chciały towarzyszyć mi w pełnieniu powierzonych ml obowiązków, co oczywiście zawsze Im odradzałem, mówiąc, że ich zadaniem jako sanitariuszek jest opieka nad rannymi, chorymi partyzantami i to ich przekonywało. Ale Tosla "Morwa" stale powtarzała sakramentalne słowa "ale ja Józiu będę stała na warcie" - kochane dziewczyny.

Mój starszy, brat partyzant AK, Zbyszek ps. Szczelina brał udział w bitwie pod Osuchami w oddziale "Corda", gdzie został ranny, ale wydostał się z okrążenia i przeżył.

Motorem wszystkiego co się działo w naszym konspiracyjnym domu byli nasi rodzice Marcin i Maria, wiecznie żywi w naszej pamięci.

Dziś, po latach, życie każdego z nas potoczyło się różnymi torami, lecz wspominam to z wielkim uczuciem i sentymentem, że mogłem się czynnie przysłużyć w walce o odzyskanie niepodległości Ojczyzny.

"Czajka"

©Arkadiusz Lipiec Informacje | Strona główna Szukaj: